در نظريم با مشاركت دوستان غير دولتي فعال در انجمنها ميراث فرهنگي نشست ملي يا منطقه اي هم انديشي  برگزار نمايئم.

 لطفا ضمن ارسال اطلاعات انجمنها فعال دوستدار ميراث فرهنگي استان و كشور نقطه نظرات خود در موارد ذيل يا مورد نظر حتما ارسال كنيد.

عليرضا صادقي- انجمن دوستداران و حافظان خشت خام- يزد

 نحوه برگزاري و آيتمها پيشنهادي نشست

نحوه برگزاري و آيتمها كارگاه ها آموزشي و مدرسين

ميزان و نحوه مشاركت شما( انجمن) فعاليتهاي اجرائي

اطلاعات تشكل خود بصورت كامل و ساير تشكلهائي دو.ستدار ميراث كه مي شناسيد.

 تاريخ ارسال نظرات و پيشنهادات حداكثر: 5-8-88

 ايميل دريافت:sadeghi@rayehesabz.com

همراه: 09131532657

تلفكس: 7241140

به گزارش رسيده از انجمن دوستداران و حافظان خشت خام-

چندي پيش با هدف آگاهي بخشي عمومي- آموزش و توجيه مسائل حفاظتي از ابنيه و آثار تاريخي و مراقبتها لازم از سوي گردشگران داخلي و خارجي و اقشار مختلف مردم نامه اي به شماره 635-2-88 مورخه  5/3/88  به  سازمان ميراث فرهنگي -گردشگري و صنايع دستي يزد ارسال شده است و مديريت سازمان مذكور، اقدام در اين خصوص را در دستور كار يگان حفاظت ميراث فرهنگي يزد قرار داده است.

لازم به ذكر است: با توجه به گستردگي ابينه و آثار تاريخي و اقدامات متخلفين -كمبود نيروي انساني و امكاناتي، سرمايه گذاري در بخش آموزش عمومي براي ميراث فرهنگي استان يزد و كشور بسيار موثر و لازم مي باشد كه همچنان از سوي يگان حفاظت ميراث فرهنگي هيچگونه اقدامي صورت نپذيرفته است.

منبع خبر: www.kheshtekham.blogfa.com
روابط عمومي انجمن دوستداران و حافظان خشت خام

روابط عمومي انجمن دوستداران و حافظان خشت خام-

لينك به گزارش تصويري مراسم بزرگداشت:

http://www.yazdfarda.com/news/19341.html

 رئیس دانشکده هنر و معماری یزد گفت: استاد پیرنیا به حق پدر معماری ایران است زیرا او در عصر رونق تجددطلبی به تنهایی توانست معماری سنتی ایران را احیا کند.

 کاظم ماندگاری در مراسم بزرگداشت استاد محمدکریم پیرنیا، استاد معماری سنتی و پدر معماری ایران سنتی ایران اظهار داشت: در دوره‌ های گذشته و در زمانی که تجددطلبی رونق بسیار داشت و موجی بود که کشور را با خود همراه کرده‌ بود، استاد پیرنیا یک ‌تنه و با کمترین امکانات وارد این حوزه شد و توانست به نوعی معماری سنتی را احیا کند و به قول برخی اساتید، کار وی نظیر کار استاد دهخدا برای لغتنامه فارسی شد.

 وی با اشاره به اینکه تولد و وفات استاد پیرنیا هر دو در شهریورماه اتفاق افتاده است، عنوان کرد: به دلیل عدم فعالیت مراکز آموزش عالی در شهریورماه نظیر ایام سال تحصیلی، این مراسم در مهرماه برگزار شد و در تلاش می شود در سالهای آتی این مراسم در سطح ملی برگزار شود.

 ماندگاری همچنین با اشاره به ویژگی ‌های استاد پیرنیا خاطرنشان کرد: وی در حالی که به عنوان دانشجوی دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران در یک مرکز آموزش عالی رسمی آکادمیک تحصیل می‌کرد، به دلیل عدم ارتباط آن تحصیلات با معماری گذشته ما، دانشکده را رها کرد و نزد اساتید سنتی معماری ایران رفت و در راستای یادگیری دانش‌ آنها اهتمام کرد.

 استاد پیرنیا سبک جدیدی از معماری سنتی ایران در اختیار نسل امروز قرار داد

 ماندگاری یادآور شد: استاد پیرنیا با یادگیری فنون معماری سنتی و تلفیق آن با دانشی که از سیستم جدید معماری داشت، توانست سبک جدیدی از معماری در اختیار نسل امروز قرار دهد.

 وی همچنین ادامه داد: تسلط استاد پیرنیا در حوزه‌های مختلف علوم گذشته نظیر صنایع دستی، داروهای گیاهی، طب سنتی همچنین نفوذ وی در لایه‌ های عمیق معماری و جنبه‌های جامعه ‌شناسی و هنرهای وابسته به معماری از وی شخصیتی برجسته به ‌وجود آورد.

 رئیس دانشکده هنر و معماری در بخش دیگری از سخنان خود بیان داشت: تلاش شد تا بخشی از وظایف خود را با تبدیل این مراسم به برنامه‌ ای مستمر و وصل حیات معنوی استاد پیرنیا با نسل جدید و دانشجویان رشته هنر و معماری، در برابر این استاد بزرگ معماری ایران به انجام برسانیم.

 نیاز به همکاری انجمن های مختلف برای معرفی شخصیت استاد پیرنیا در عرصه ملی وجود دارد

 ماندگاری تاکید کرد: دانشکده معماری به تنهایی قادر به معرفی چهره استاد پیرنیا به عنوان یک چهره ملی نخواهد بود و در این راستا نیاز به کمک و همراهی انجمن مفاخر ملی، انجمن یزدشناسی و سازمان ‌هایی که بتوانند به نوعی به معرفی این شخصیت ملی بپردازند، احساس می‌ شود.

 آثار استاد پیرنیا باید به صورت فرهنگ معماری ایران تدوین شود

 معاون پژوهشی دانشگاه یزد نیز در این مراسم بر جمع‌ آوری آثار استاد پیرنیا در زمینه معماری ایرانی، تاکید و افزود: این آثار باید از همه نقاط جمع ‌آوری و به صورت فرهنگ معماری ایران شکل پیدا کند.

 نواب‌ پور همچنین خواستار پیگیری برای راه‌ اندازی بنیاد پیرنیا به صورت یک تشکل غیردولتی شد و افزود: اقدام برای راه‌ اندازی این بنیاد نیاز به همتی بلند دارد زیرا اهتمام برای نشر آثار استاد کافی نیست بلکه معرفی وی باید به عنوان یک حرکت پژوهشی مستمر در زمینه ‌های بنیادی و کاربردی باشد و این حرکت بتواند به احیای هنر و دانش استاد پیرنیا منجر شود.

 بسیاری از علاقمندان به استاد پیرنیا از محل دفن وی بی اطلاعند

 وی همچنین از محبوس بودن مزار استاد پیرنیا در زیرزمین دانشکده معماری یزد انتقاد کرد و بیان داشت: زمانی برای دفن ایشان در مکانی که متعلق به دانش این استاد بزرگ بود، تلاش‌های بسیاری صورت گرفت اما هم‌اکنون کمتر کسی از وجود مزار ایشان در این مکان مطلع است و در این زمینه نیاز به معرفی و اطلاع‌ رسانی وجود دارد.

 این مراسم به همت انجمن دوستداران و حافظان خشت خام ، دانشکده هنر و معماری یزد، سازمان میراث فرهنگی و صنایع دستی و گردشگری و با همکاری و دانشجویان رشته معماری یزد برگزار شد.

 در این مراسم از دانشجویان برگزیده دروس طراحی معماری در سال تحصیلی گذشته تجلیل شد.

به ياد استاد كريم پيرنيا مراسم بزرگداشتي پنجشنبه ساعت ۱۸:۳۰ دانشكده معماري يزد- واقعدر كوچه سهل بن علي

روابط عمومی انجمن دوستداران وحافظان خشت خام:

 نوروز و ردیف موسیقی ایرانی در فهرست میراث ناملموس جهانی ثبت شدند. این نخستین بار است که یک اثر ناملموس از ایران به ثبت جهانی می‌رسد. گفتنی است پرونده نوروز به عنوان یك اثر مشترك از سوی كشورهای ایران، جمهوری آذربایجان، هند، قزاقستان، ازبكستان، پاكستان و تركیه و به عنوان سومین اثر در فهرست میراث ناملموس جهانی ثبت شد. ردیف موسیقی ایرانی نیز به عنوان یک اثر مستقل و چهل و پنجمین اثر جهانی بعد از نوروز دومین اثر میراث ناملموس جهانی از کشورمان شناخته شد.

نوروز جهانی

9 مهرماه پرونده نوروز پس از مطرح شدن در كمیته‌ بین دولتی حفاظت از میراث ناملموس یونسكو پیش از اینكه فرصتی برای اعتراض بیابد، با تشویق حضار تأیید و ثبت شد. ثبت جهانی نوروز توسط یونسکو در حالی اتفاق می افتد که سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران 4 سال پیش (در سال 84) مدارک و مستندات لازم برای ثبت این رویداد مهم سنتی و باستانی را به مراجع ذی‌ربط ارسال کرده بود اما کارشناسان میراث فرهنگی و گردشگری علت تاخیر چند ساله در ثبت جهانی پرونده نوروز در فهرست جهانی میراث غیرملموس یونسکو را ضرورت تغییر در ضوابط این نهاد بین‌المللی می‌دانند. از نظر آنها ثبت نوروز امکان بازشناسی آن را در سطح جهان به وجود می‌آورد و می‌تواند فرصتی برای هرچه بهتر برگزار شدن این آیین‌ ویژه ملی در کشورهای مختلف باشد.

ثبت جهانی ردیف موسیقی سنتی ایرانی

ردیف موسیقی ایرانی دومین اثر از کشورمان است که در فهرست میراث ناملموس جهانی ثبت شد. ردیف موسیقی سنتی موسیقی كلاسیك ایرانی مجموعه الگویی بنیادی برای اجرای موسیقی، بداهه‌پردازی و آهنگ‌سازی است و در حقیقت چند مجموعه از آهنگ محسوب می‌شود. گفتنی است؛ تار، سه‌تار، سنتور، كمانچه، نی، عود، قانون و ویولون، سازهای اصلی موسیقی كلاسیك هستند كه با آنها ردیف اجرا می‌شود. به گفته معاون حفظ،‌ احیا و ثبت آثار تاریخی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، ردیف موسیقی وسیله‌ای برای حفظ و انتقال میراث فرهنگی ایران در قالب ساختارهای زیبایی شناختی است كه به طور شفاهی از استاد به شاگرد منتقل می‌شود. این در حالی است که «موسیقی عاشیق‌لار» از جمهوری آذربایجان و «رقص تانگو» از كشور آرژانتین 2 اثر دیگری هستند كه در فهرست میراث ناملموس جهانی ثبت شدند.

پرونده‌های در انتظار ثبت جهانی

به گفته مدیركل دفتر ثبت آثار تاریخی، فرهنگی، طبیعی و معنوی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری روال ثبت پرونده در فهرست میراث جهانی ناملموس یونسكو تغییر كرده است، به این شكل كه دیگر محدودیتی برای تعداد پرونده‌های فرستاده‌ شده از سوی كشورها وجود ندارد و این اجلاس سالانه شده است. این در حالی است که روال پیشین فرستادن پرونده به این اجلاس به این شكل بود كه 2 سال یك‌بار، یك پرونده مستقل و پرونده‌هایی نیز بدون محدودیت در تعداد به‌صورت مشترك به یونسكو فرستاده می‌شدند. بر این اساس حسینعلی وكیل اعلام کرد: پرونده‌های میراث معنوی ورزش‌های زورخانه‌ای و آیین پهلوانی، تعزیه، موسیقی مقامی خراسان، فرش عشایر فارس، فرش كاشان و خیمه‌شب‌بازی برای بررسی در اجلاس سال آینده و ثبت در فهرست میراث ناملموس یونسكو فرستاده شده‌ و یونسكو وصول آنها را اعلام كرده است.

ثبت آثار ایرانی در یک کشورعربی

كمیته‌ بین دولتی حفاظت از میراث ناملموس یونسكو امسال با حضور 114 کشور جهان در ابوظبی امارات برگزار شده و مدیریت آن برعهده‌ «‌آواز علی صالح‌الموسوی» از كشور امارات عربی متحده است. فهرست میراث ناملموس دارای 2بخش «در معرض خطر» و «نمایندگان» است و امسال برای نخستین‌بار آثار در بخش «در معرض خطر» ثبت می‌شود. اگر اثری در این فهرست ثبت شود، می‌تواند از كمك مالی كه برای حفاظت از این آثار در نظر گرفته می‌شود، بهره‌مند شود. امسال 12 نامزد از 8 كشور به این بخش پرونده فرستاده‌اند. «نمایندگان» بخش دیگر این فهرست است که تاكنون 90 اثر در این فهرست ثبت شده‌. این 90 اثر شامل پرونده‌هایی است كه پیش از این، در فهرست شاهكارهای شفاهی یونسكو به ثبت رسیده بود. كنوانسیون میراث معنوی یا ناملموس در سال 2003 میلادی با هدف حفاظت از میراث ناملموس به تصویب رسید. در این كنوانسیون به رفتارها، شیوه‌های ارائه، نمودها، دانش‌ها، مهارت‌ها، وسایل و اشیا، مصنوعات دستی و فضاهای فرهنگی مرتبط با آنها پرداخته می‌شود كه نسل‌به‌نسل توسط جوامع، گروه‌ها و برخی افراد منتقل شده و در برخی موارد نیز افراد در پاسخ به محیط، طبیعت و تاریخ آنها را دوباره خلق می‌كنند. تاكنون 114 كشور عضو كنوانسیون میراث ناملموس یونسكو شده‌اند.

لازم به ذکر است: چندی پیش انجمن دوستداران و حافظان خشت خام از دفتر یونسکو در ایران و سازمان میراث فرهنگی خواستارتسریع در  ثبت جهانی نوروز شده بود به عنوان میراث ایرانیان - پارسی زبانان و دوستداران آن شده بود.

دائم دل خود به معصيت شاد كني             چون غم رسدت خداي را ياد كني

ماخذ روزنامه وطن امروز 

سابقه  خبر: انجمن دوستداران و حافظان خشت خام یزد خواستار ثبت نوروز در فهرست آثار جهانی شد.
http://www.yazdfarda.com/news/15929.html

ثبت جهاني نوروز

که به واقع مي تواند محور اتحاد فرهنگي درپهنه ايران فرهنگي بزرگ باشد و

رديف موسيقي ايراني

که يکي ديگر از نمادهاي جاودان ايرانيان در جهت بالندگي هنر بشري است در ليست ميراث  ناملموس جهاني رابه تمامي فرزندان ايران و تمامي ملل برگزار کننده اين جشن شاد باش مي گوييم

انجمن دوستداران و حافظان خشت خام

10 مهر 1388 خورشيدي

روابط عمومي انجمن دوستداران و حافظان خشت خام-

جمعي از علاقمندان پدر معماري ايران 25 شهريور زاد روز تولد بر مزار ايشان در دانشكده معماري ايران گردهم آمدند و با اهداء دسته گل به "محمد كريم پيرنيا" از مفاخر و نامداران فرهنگ و تاريخ معماري ايران زمين اداي احترام نمودند .

روابط عمومي انجمن دوستداران و حافظان خشت خام:

هر چند در مراسم حضور اساتيد معماري و متخصصين- دانشجويان- جامعه فرهنگي و هنري و مسئولين استان يزد ديده نمي شد ولي شايد باز شدن درب و زدودن خاك مزار (در زير زمين دانشكده معماري) و ياد فراموش شده ايشان پيش زمينه اي براي مراسم و بزرگداشتي در شان استاد پيرنيا براي همه ما خصوصاً مدعيان احياي فرهنگ و تاريخ استان يزد باشد.

در اين مراسم دكتر ماندگاري رئيس دانشكده معماري يزد از هماهنگي با دانشگاه يزد در جهت برگزاري مراسمي در تاريخ 15 مهر ماه 88 خبر داد.

در پايان بار ديگر امید واریم نهادهای مرتبط در پاسداشت میراث های گرانبهای استان با حساسیت بیشتری عمل نمایند .

بازتاب رسانه اي خبر: 

http://www.yazdfarda.com/news/19163.html

http://www.yazdfarda.com

روابط عمومي انجمن دوستداران و حافظان خشت خام

پیرنیا ، محمدکریم ، از استادان برجستة معماری سنتی ایران و پایه گذار نگرش نوین به فرهنگ و تاریخ معماری ایرانی ـ اسلامی . وی در 1299 ش ، در یزد، در خانواده ای اهل علم به دنیا آمد. پدرش میرزا صادق خان نائینی ــ پزشک حاذق و شیمیدان نامی ، و از خوشنویسان و هنرمندان چیره دست نائین که به یزد تبعید شده بود ــ و مادرش حشمت الملوک رحیمی دختر محمدحسین خان رحیمی ، از خانوادة خوانین یزد، بود (مسرت ، ص 17). تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در همان شهر به پایان برد و در 1319 ش ، در زمرة نخستین دانشجویان دانشکدة هنرهای زیبای دانشگاه تهران ، در رشتة معماری به تحصیل پرداخت . فضای حاکم بر دانشکدة هنرهای زیبا در آن سالها، به پیروی از دیدگاههای آندره گدار ، رئیس دانشکده ، سیرو ایرانشناس فرانسوی و چند استاد فرانسوی دیگر، فضایی اروپایی بود، و معماری سنتی ایران کاملاً مهجور بود (پیرنیا، 1364 ش ، ص 3) و این امر با دیدگاه ایرانی ـ اسلامی پیرنیا که در یزد، کانون معماری اصیل ایرانی ، شکل گرفته بود، ناهمخوانی آشکاری داشت . ازینرو در 1324 ش تحصیلات دانشگاهی را نیمه تمام رها کرد و به منظور کسب دانش ، به محضر استادانی چون ابوالقاسم صابری ، معارفی ، و حسینعلی معروفی شتافت که به قول پیرنیا، هریک «به اندازة دانشگاهی ، علم و هندسه و هنر داشتند» (همانجا).

 پیرنیا در پی ترک دانشگاه و با هدف احیای میراث معماری کهن و اصیل ایرانی ، با سمت مسئول دفتر فنی وزارت فرهنگ ، به کار طراحی و ساخت مدارس ارزان قیمت اما محکم و زیبا در تهران و شهرستانها پرداخت که آن تعداد از آنها که باقی مانده اند، با کتیبه ای کاشی که بر سردر آنها نقش بسته قابل شناسایی است (همانجا). طرح احداث این مدارس (بیش از سیصد مدرسه ) که طی هجده سال (1332ـ1350ش ) تداوم یافت ، بعدها از طرف یونسکو به عنوان نمونة مدارس ارزان قیمت ، برای کشورهای جهان سوم معرفی شد. همچنین متولیان اصل چهار ترومن براساس این طرح به احداث چندین مدرسه در سراسر جهان پرداختند (مسرت ، ص 19ـ20). پیرنیا در 1344 ش معاون ادارة کل ابنیة تاریخی وزارت فرهنگ و هنر شد و یک سال بعد در پی تأسیس سازمان ملی حفاظت آثار باستانی ، معاونت فنی آن سازمان را عهده دار گردید که تا 1360 ش (زمان بازنشستگی ) در آن مقام باقی ماند ( اثر ، ص 2).

 مجموعة فعالیتهای پیرنیا از 1324 تا 1360 ش در دو محور مشخص به انجام رسید؛ نخست ، طراحی و ساختمان سازی و دیگر، تحقیق جدی در زمینة معماری سنتی و شیوه های مرمت و نگهداری بناهای اسلامی ایران ، و اقدامات عملی در این زمینه که مهمترین و ارزشمندترین بخش فعالیتهای وی را تشکیل می داد و حاصل آن دهها مقالة تحقیقی مختلف دربارة معماری ایران و هنرهای وابسته به آن و نیز مرمت صدها ساختمان و بنای قدیمی است (پیرنیا، 1364 ش ، همانجا). همچنین ، وی از 1344 ش به بعد، همراه با وظایف و مسئولیتهای دولتی ، به تدریس معماری سنتی ایران با تحلیلهای علمی در دانشکدة هنرهای زیبای دانشگاه تهران و دانشکده های معماری دانشگاههای ملی (شهید بهشتی )، فارابی ، علم و صنعت ، پردیس اصفهان و دیگر مؤسسات معماری اشتغال داشت که تربیت گروه زیادی از مهندسان و معماران آشنا به معماری سنتی و اصیل ایران ، حاصل آن است (مسرت ، ص 20؛ اثر ، همانجا). آشنایی پیرنیا با معماری سنتی ایران در تمامی ابعاد آن اعم از مصالح ، سازه و شیوه های ساخت وساز بنا و برپایی شهرها و روستاها او را در زمرة استادان برجسته و منحصر به فرد معماری سنتی ایران و یکی از پایه گذاران مرمت و احیای آثار تاریخی کشور طی نیم قرن اخیر قرار داد، آنچنانکه به دریافت لوح افتخار از سوی سازمان میراث فرهنگی کشور، عضویت افتخاری در فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران و کسب دکترای افتخاری از دانشگاه تهران (1373ش ) نایل آمد (مسرت ، ص 22).

 افزون بر معماری ، که حوزة تخصصی پیرنیا محسوب می شد، او در ادبیات ، نقاشی ، خوشنویسی و موسیقی نیز دستی داشت و نظریة معروفش دربارة «چهار اصل مشترک هنرهای ایرانی ـ اسلامی » ( رجوع کنید به سطور بعد) نیز از همین آشنایی با دنیای متنوع فرهنگ و هنر ایرانی ـ اسلامی ، نشأت می گرفت . وی همچنین به زبانهای عربی و عبری احاطه داشت ، زبان فارسی پهلوی را بخوبی می دانست و با خط میخی نیز آشنا بود (همان ، ص 25).

 پیرنیا در نهم شهریور 1376، پس از یک دوره بیماری طولانی ، درگذشت و در دانشکدة معماری دانشگاه یزد به خاک سپرده شد ( اثر ، همانجا).

 نظریات نوین پیرنیا در معماری ایرانی ـ اسلامی . تحقیقات گستردة پیرنیا در خصوص معماری ایرانی ، بویژه معماری ایرانی ـ اسلامی ، به طرح نظریات نوینی دربارة معماری ایرانی انجامید که جملگی در تألیفات متعدد وی منعکس است . «اصول چهارگانة هنرهای ایرانی ـ اسلامی » از جمله معروفترین نظریات اوست که به زعم وی ملاک «اسلامی » بودن هنر به شمار می رود (پیرنیا، 1364ش ، ص 4). این چهار اصل که پیرنیا، به تبع تخصص خود، کاربرد آنها را بیشتر در بخش معماری مورد توجه قرار داده است ، عبارت اند از: مردم واری یا مردم داری که همان رعایت مقیاسهای انسانی به شکل مطلوب و براساس رفع نیازهای انسانی است (همو، 1355ش ، ص 62)؛ خودبسندگی ، به مفهوم حداکثر استفاده از امکاناتِ در دسترس و مصالح «بوم آورد» (همو، 1364ش ، ص 5؛ برای نمونه مسجد بسیار کهن «فَهْرَج » در استان یزد)؛ پرهیز از بیهودگی ، به معنای دوری از افزوده های غیرضروری (به زعم وی ، در معماری اسلامی ، حتی مواد و مصالح تزیینی نیز با هدف تزیین مورد استفاده قرار نگرفته است رجوع کنید به همان ، ص 6)؛ درونگرایی که بیش از سه اصل دیگر، تأثیرات مذهب را نمایان می سازد. به گفتة وی ، «درون گرایی و کشش معماران ایرانی به سوی حیاطها و پادیاوها ] = جایگاه شستشو [ و گودال ، باغچه ها و هشتیها و کلاه فرنگیها که شبستانها و نهانخانه های عشرت را گرداگرد خود گرفته و محیطهای دلکش و خودمانی به وجود آورده ، از دیرباز جزو منطق معماری ایران بوده است » (همو، 1352ش ب ، ص 56). «باغها نیز از همین امر تبعیت کرده و معمولاً دورتادور آن با دیوار محصور بوده است » (همو، 1371ش ، ص 286).

 چهار اصل فوق را، اصل دیگری تکمیل می کند که به زعم پیرنیا، مختص معماری ایرانی ـ اسلامی است . این اصل که وی آن را «نیارش و پیمون » می نامید، معمار ایرانی را در هر سه مرحلة اساسی معماری یعنی طرح و محاسبه و اجرا، به بهترین نحو یاری می کرد. نیارش به معنای عوامل نگهدارنده بنا، عبارت است از «مجموعة امور محاسباتی و استاتیکی به انضمام مصالح شناسی و استفاده از مناسبترین و کمترین مصالح » («ناشناخته تر از آنچه بود»، ص 10). پیمون ، ضوابطی است که به منظور تعیین و حفظ تناسب بین اجزای بنا رعایت می شد (همانجا). «پیروی از پیمون ، هرگونه نگرانی معمار را دربارة نازیبایی یا نااستواری ساختمان از میان می برده است » (پیرنیا، 1355ش ، ص 65).

 «سبک شناسی معماری ایران »، دیگر نوآوری پیرنیا برای بازشناسی هویت معماری ایرانی است . وی بر آن بود که انتساب نامهایی چون مغولی و تیموری و قراقوینلو به سبکهای مختلف معماری ایرانی ، تفکیک بناهای ساخته شده به یک سبک در ادوار مختلف تاریخی را دشوار می سازد و رفع چنین مشکلی در گرو تعیین نامهای منطقی و مناسبی است که شناخت سبک شناسی معماری ایرانی را بسهولت میسر سازد. ازینرو، وی به پیروی از سبک شناسی شعر فارسی ، سبکهای معماری ایرانی ـ اسلامی را از طریق انتساب به زادگاه آنها، به چهار دستة خراسانی ، رازی ، آذری و اصفهانی تقسیم کرده است (همو، 1347 ش ، ص 44).

 توجه به اصول شهرسازی ایرانی ، بویژه دو اصل «رون » (توجه به جهت ) و «پنام » (عایق ، آفتابگیر) و نظریاتی دربارة «ارمغانهای ایران به جهان معماری » از دیگر نوآوریهای پیرنیا در زمینة پژوهش در خصوص معماری ایرانی ـ اسلامی به شمار می رود. به گفتة وی ، گنبد، زادة نبوغ ایرانی و انتقال آن به مغرب زمین موجب تحول چشمگیری در معماری آن سامان بوده است (1352ش الف ، ص 3،7). «پادیاو»، دیگر عنصری است که به زعم پیرنیا، از «ارمغانهای ایران به جهان معماری » است ( رجوع کنید به همو، 1353ش ، ص 25ـ31).

 توجه به همبستگی میان معماری اصیل ایرانی با ردیفهای موسیقی دستگاهی ، از دیگر نکته سنجیهای پیرنیا به شمار می رود. میدان نقش جهان اصفهان ، از جمله مواردی بود که وی در این خصوص بدان مثال می زد («ناشناخته تر از آنچه بود»، همانجا). این نظریه گویای همان اصول مشترک چهارگانه ای است که به زعم پیرنیا، هنرهای ایرانی ـ اسلامی واجد آن است (1364ش ، ص 11) و هنرمندان ایرانی ، بیش از سایر هنرمندان مسلمان ، مقیّد به رعایت آن بوده اند (همو، 1371ش ، ص 37).

 تأکید پیرنیا بر ضرورت وجود «روح اسلامی » در هنرهای اسلامی و بویژه معماری ، به حدّی بود که پیشنهاد استنباط آیات و احادیث مرتبط با معماری را (توسط علمای دین )، به منظور جلوگیری از بیهوده کاری ، مطرح کرده بود و خود بر آن بود که آیات و احادیث اسلامی ، در طی قرون متمادی ، بر شکل گیری هنرهای اسلامی اثر بسیاری نهاده است (همو، 1364ش ، همانجا). او همواره بر ضرورت تلاش جدی برای رفع انقطاع در معماری اصیل و سنتی ایران ، که از اواسط دوران قاجار به این سو گریبانگیر آن شده بود و نقاشی و ادبیات و موسیقی را هم دربر می گرفت ، تأکید می ورزید (همان ، ص 4). قابل استفاده و روشمند و روزآمد کردن شیوه های معماری کهن و تبدیل آن به درسهای علمی و نظری برای ارائه به دانش آموختگان جدید، گردآوری و ثبت نزدیک به هیجده هزار واژه و اصطلاح اصیل فارسی دربارة معماری سنتی و بومی ایران و بعضاً جایگزینی آنها به جای واژه های بیگانه در دانش معماری امروز (همچون بوم آورد، نکینر، افریز، پیمون ، پنام ، نیارش ، آمود)، حفظ و احیای بسیاری از شیوه های ترسیم و اجرا و آماده سازی بنا و تلاش برای معرفی هنر اسلامی بویژه مکتب هنری ایرانی ـ اسلامی ، از دیگر خدمات ارزشمند پیرنیا بود (مسرت ، ص 32ـ33).

 نظریات و آرای پیرنیا دربارة معماری ایرانی ـ اسلامی ، در کتابها، مقاله ها، مصاحبه ها و سخنرانیهایی منعکس است که در فاصلة سالهای 1347 تا 1375 ش تألیف ، تدوین و یا بیان شده است . «سبک شناسی معماری ایران »؛ «در و پنجره در معماری ایران »؛ «بازار ایران »؛ «بادگیر و خیشخان »؛ «مسجد جامع فهرج »؛ «تویزه ـ قوس ـ دور»؛ «خیز و اندام گنبدهای ایرانی »؛ «طاق ، گنبد»؛ «بیماری بولوار»؛ «خانه های خدا در ایران زمین »؛ «ارمغانهای ایران بجهان معماری : گنبد، پادیاو، جناغ و کلیل »؛ «مردم واری در معماری ایران »؛ «معماری مساجد ایران ، راهی به سوی ملکوت »؛ «خانة ایرانی »؛ «باغهای ایرانی »؛ «شهرسازی و معماری سنتی ایران »؛ راه و رباط (با همکاری کرامت الله افسر) و آشنایی با معماری اسلامی ایران عمده ترین آثار وی به شمار می آیند ( رجوع کنید به 1371ش ، ص 389ـ 391؛ نیز برای اطلاعات بیشتر رجوع کنید به مسرت ، ص 28ـ30).

 به مجموعة فوق ، باید فهرستی از خدمات ارزندة وی در خصوص مرمت صدها ساختمان و بنای قدیمی را افزود که از آن جمله اند: مرمت کتیبة سردر آستانة حضرت عبدالعظیم در ری ، مرمت صندوق کاشی مزار حضرت معصومه در قم ، مرمت بارگاه حضرت ابوالفضل در کربلا، مرمت کتیبة مسجدجامع بروجرد و کشف (یا به گفتة خود وی : معرفی ) مسجد فهرج (پیرنیا، 1364 ش ، ص 3؛ مسرت ، ص 20).

 منابع : اثر: فصلنامة علمی ، فنی ، هنری ، ش 28 (1376ش )؛ محمدکریم پیرنیا، آشنایی با معماری اسلامی ایران : ساختمانهای درون شهری و برون شهری ، تدوین غلامحسین معماریان ، تهران 1371ش ؛ همو، «ارمغانهای ایران بجهان معماری : گنبد»، هنر و مردم ، سال 12، ش 136 و 137 (بهمن و اسفند 1352 الف )؛ همو، «ارمغانهای ایران بجهان معماری : پادیاو»، هنر و مردم ، سال 12، ش 139 (اردیبهشت 1353)؛ همو، «استاد مهندس کریم پیرنیا و اصول معماری سنتی ایران » (مصاحبه )، کیهان فرهنگی ، سال 2، ش 3 (خرداد 1364ش )؛ همو، «بناهای تاریخی هر کشور در حکم شناسنامه های فرهنگی است »، هنر و معماری ، سال 5، ش 17 (فروردین ـ خرداد 1352 ب )؛ همو، «سبک شناسی معماری ایران »، باستان شناسی و هنر ایران ، ش 1 (زمستان 1347)؛ همو، «مردم واری در معماری ایران »، فرهنگ و زندگی ، ش 24 (زمستان 1355)؛ حسین مسرّت ، «لبریز از دانش و هنر، پرهیز از غوغا و هیاهو: زندگی ، آثار و خدمات زنده یاد استاد محمدکریم پیرنیا»، فرهنگ یزد ، سال 1، ش 2 و 3 (بهار و تابستان 1378)؛ «ناشناخته تر از آنچه بود: به یادبود استاد محمد کریم پیرنیا، پیر معماری ایران »، همشهری ، سال 5، ش 1352، 19شهریور 1376.

/ رقیه میرابوالقاسمی /

 25 شهريور ماه زادروز تولد ايشان مي باشد در دانشكده معماري يزد واقع در خيابان امام- كوچه سهل بن علي جمعي از دوستداران ايشان ساعت 17 گردهم مي آئيم و به پاس ادب دسته گلي تقديم مي كنيم / حضور دوستداران مفاخر و مشاهير به نام ايران را صميمانه ارج مي نهيم.

 روابط عمومي انجمن دوستدران و حافظان خشت خام

انجمن دوستداران و حافظان خشت خام در نظر دارد با حضور دوستداران پدر معماري ايران "استاد كريم پيرنيا" در سالروز ولادت ايشان 25 شهريور ساعت 17 بر مزار ايشان واقع در خيابان امام خميني يزد- كوچه سهل بن علي- دانشكده معماري يزد گردهم آئيم و با نثار دسته گل به ايشان اداي احترام نمائيم

ضمن اطلاع به شما لطفا موضوع را از هر طريق ممكن (وبلاگ-ايميل- فيس بوك- پيام كوتاه و..) به اطلاع دوستان و علاقمندان برسانيد – ديدار ما و شما ساعت 17 روز 25 شهريور 88